يحيى دولت آبادى

39

حيات يحيى ( فارسى )

ارامنه در زمان شاه عباس صفوى بايران و وعده ميدهد كه ارامنه در كمال صميميت آزادى ايران را خواستگارند و از هرگونه فداكارى در اين راه دريغ نميدارند بعد از اين از طرف عموم كردزبانان يكى از رؤساى آنها نطقى در همدردى اكراد ايران و خارج با مردم غيور آذربايجان نموده اظهار اتحاد با ايرانيان و مساعدت با آزادى آنها مىكند زان پس نوبت بنگارنده ميرسد شرح مفصلى بيان ميكنم كه خلاصه‌اش اينست : از آن هنگام كه روى زمين را فقط دو حكومت اداره ميكرده و يكى از آن دو ايران بوده تا امروز تاريخ بما نشان ميدهد كه ملت ايران در هوش و ذكاء نجابت و اصالت اگر از ديگر ملل عالم مقدم نبوده است از هيچ ملت هم وانميمانده در قرنهاى اخير كه عالم بشريت شروع بتمدن جديد كرد اگرچه ايرانيان بواسطه اغفال سران و سروران خود قدمى چند از قافله تمدن عقب ماندند اما به زودى از خواب بيدار شده ميخواهند خود را بقافله عالم مدنيت رسانيده ايام غفلت را بوجه احسن تلافى نمايند در نجابت و اصالت ايرانيان همين يك نكته كافى است كه در انقلابات اخير كه همه‌گونه مخاطره از تحريكات خارج و داخل براى اجانب مترقب الوقوع بود ايرانيان با كمال مراقبت حقوق خارجه‌ها و ملل متنوعه را كه در اقليت هستند حفظ نموده نگذاردند جزئى حق از حقوق آنها پايمال بگردد يا خللى بتجارت و آسايش آنها برسد بلى ما اعتراف داريم هنوز ملت ما در معلومات عصر حاضر و در تجربيات مفيد به حدى نرسيده كه بتواند بپاى علم و تجربه خود راه سعادت آتيه را پيموده اساس آزادى و مشروطيت را كه متاح فلاح و رستگارى است به قوت علم و عمل استوار نمايد . ولى خوشبختانه آزادى ملت و اساس معدلت و محدوديت سلطنت از احكام دين و مذهب ما است يعنى شرع مقدس اسلام حكم مىكند كه بپادشاه ظالم جابر باج و خراج نبايد داد مذهب حنيف جعفرى حكم مينمايد كه در اين زمان حكومت ملت با خود ملت است نه اينكه بخواهم بگويم بناى تمدن روى اساس مذهب باشد نه بلكه ميخواهم بگويم چون ايرانيان فوق العاده پاىبست اساس دين و مذهب هستند بحسن اتفاق مشروطيت دولت را قوت فوق العاده روحانى هم مدد مىرساند و به همين